Czy cebula pomaga na kaszel?   Chorzy powszechnie aplikują sobie substancje o silnym zapachu: domowe syropy z cebuli, czosnek, olejki sosnowe. Czy te domowe preparaty są skuteczne? Otóż posiadają one trojakie działanie. Dzięki specyficznej woni izolują chorego od innych. W działaniach chorych ujawnia się pradawna magiczna wiara, że złe powietrze usunie inne złe powietrze, a jak wiadomo, wiara czyni cuda. W czosnku i cebuli znajduje się allicyna i olejki czosnkowe, pochodne cysteiny, o działaniu leczniczym. do góry   Kaszląca muza Polski stereotyp poety, a także romantycznego twórcy, jest nierozerwalnie związany z kaszlem. Kaszlący poeta, jakim był choćby Słowacki, czy kaszlący muzyk, jak Chopin, byli w XIX wieku nie znającym antybiotyków, codziennym widokiem. O ileż więcej napisaliby dzieł, gdyby nie tracili czasu na permanentne kasłanie. do góry Co poeta chciał powiedzieć?   W literaturze popularnej zachował się też dziwaczny sposób na kaszel w "Szaleństwach Panny Ewy" Makuszyński opisuje rozkładanie śledzi na klatce piersiowej. Dość efektowna metoda, choć autor nie pisze nic oskuteczności. do góry   Synchronizacja kaszlących   Czy można sprawić, by kaszlący kaszleli synchronicznie? Na przykład by kilkadziesiąt osób kaszlało co powiedzmy 10 minut? Jedyne miejsce, gdzie możemy spotkać taką synchronizację, to filharmonia. Z zadziwiającą siłą woli wszyscy czekają, aż umilknie muzyka, a w krótkiej przerwie między częściami utworu rozlegają się pokasływania - najpierw jedna osoba, potem dwie, potem czworo ludzi kaszle gwałtownie, by najefektywniej wykorzystać krótką przerwę. Być może, przed wynalezieniem leków na kaszel, w muzyce klasycznej długość poszczególnych części utworu była limitowana wytrzymałością człowieka na "niekasłanie". do góry   Jak kaszle żyrafa?   Żyrafa z powodu swojej długiej szyi mogłaby mieć duże trudności z kasłaniem. Na szczęście naukowcy dotąd nie zauważyli, aby żyrafy kasłały. Różnego typu gardłowe dźwięki traktuje się raczej jako porozumiewawcze chrząknięcia. W warszawskim zoo żyrafy na wszelki wypadek nie przeziębiają się, natomiast miewają dolegliwości pokarmowe: częstowane przez odwiedzających zatruwają się frytkami i cukierkami. Zwierzęta te lubią zaskakiwać: dopiero w 1984 roku uczeni z Londynu stwierdzili, że żyrafy umieją pływać; głębokość jeziora Czad, na którym zaobserwowali sunące w wodzie żyrafy, przekraczała wysokość zwierząt. Być może więc niedługo dowiemy się czegoś nowego na temat kaszlu żyraf. do góry   Niegdysiejsze i dzisiejsze sposoby na kaszel   Wypędzanie kaszlu   Człowiek patrzył niegdyś na zdrowie i chorobę jak na istnienie i zanikanie siły witalnej. Choroba spadała na człowieka m.in. z powodu uroku rzuconego przez wrogą osobę lub zwierzę, np. wilka (stąd wyrażenie: wilkiem patrzeć). Jeszcze w XIX wieku w Polsce zażegnywano uroki formułami typu: "Jeśliś białogłowski, idź pod czepiec, jeśliś panieński, idź pod warkocz, jeśliś chłopski, idź pod obcas, jeśliś płanetny, idź pod ziemię, Święta Otolija trzy córki miała: jedna przędła, druga motała, trzecia trzy dziewięcioro uroków odmawiała". Po takim zaklęciu kaszel miał minąć. do góry   Co w ciebie wstąpiło?   Uważano, by choroby nie wykrakać, "nie zbudzić licha". Traktowano ją jako coś zewnętrznego, co wchodziło w człowieka. Starano się więc ją wytrząść, przestraszyć, zakopać, zatańczyć na śmierć czy zapiec, czego smutne echo możemy znaleźć w noweli "Antek". Dużą rolę przypisywano też okadzaniu, co w medycynie dzisiejszej uległo przekształceniu do postaci inhalacji. Tradycją medycyny ludowej u Słowian było to, że zajmowały się nią przede wszystkim starsze kobiety, tzw." babki". do góry   Pierwszy lekarz   Hipokrates przepisywał przeciw astmie i niektórym innym chorobom dróg oddechowych wdychanie dymu z nawozu krowiego. Albo z ziół, np. z podbiału. Przeciwkaszlowe właściwości podbiału zna dziś 1 % Polaków. [z badań IQS and QUANT dla US Pharmacia]. do góry   Amulety   Dominikanin Mikołaj z Polski wystąpił przeciw sztuce Hipokratesowej i w 1270 roku zalecał system zwalczania kaszlu oparty na lecznictwie ludowym i astrologicznych amuletach. Siła pochodząca z gwiazd występowała w dużym natężeniu w istotach szpetnych: żabach, wężach, przydrożnych roślinach. Należało je zamknąć w sakiewce i nosić na szyi, co pozwalało pozbyć się kaszlu i chroniło przed innymi chorobami. do góry   Zioła i wiedźmy   Nasze staropolskie wiedźmy i tzw. baby znające się na ziołach, aplikowały swoim pacjentom rozmaite napary i maści. Kaszlący o świcie winien zażywać wyciągu z płucnego ziela (miodunki plamistej pulmonaria officinalis), zbieranego w czasie kwitnienia. Wyciąg ten działał na błony śluzowe dróg oddechowych: zmniejszał stany zapalne, zwiększał odporność na działanie pyłów i wzmagał ruch nabłonka rzęskowego, wspomagając wykrztuszanie. Pomagało. do góry   Przede wszystkim rzucić kobiety!   W średniowieczu utrzymywano, że niemal każdą chorobą, także grypą z atakami kaszlu, można się zarazić przez "morowe powietrze". W pracy z 1508 roku Maciej z Miechowa stwierdził, że podczas morowego powietrza szkodzi 5 rzeczy zaczynających się na literę F fatiga (zmęczenie), fames (głód), fructus (owoce), femina (kobieta) i flatus (wiatry). Chronią natomiast upusty krwi, ucieczka, ogień, przechadzki i przeczyszczenia. do góry   Marsz do łóżka   W roku 1678 Jan III mianował podstolego Jana Szymanowskiego odpowiedzialnym za bezpieczeństwo stolicy w trakcie zarazy, której jednym z objawów był uciążliwy kaszel. Tenże ogłosił przepisy, do wiadomości każdego przez trąbę obwieszczone, w których znajdował się min. surowy zakaz muzyki, śpiewania i biesiad pod karą osadzenia w wieży. do góry   Kołtun a kaszel   W wydanym w 1839 roku opasłym dziele Jana Oczapowskiego pt. "Praktyczny wykład chorób kołtunowych" właśnie kołtun mógł być przyczyną kaszlu, suchot itp. niedomagań. Kołtun "niewstrzymany w swej niszczącej sile, trudny był w leczeniu i wymagający ofiar." Nie można było go obcinać, gdyż wywołać to mogło "zaburzenia w sferze płynów ustrojowych". Co więcej, według dra Leona Lafontaina zarażenie kołtunem następowało drogą płciową. do góry   Magnetyzm   Jak sobie jeszcze radzono z problemem płuc i kaszlem? Pod koniec lat 80. XIX wieku w Warszawie działał dr Ochorowicz, wyznawca magnetyzmu zwierzęcego, sławnej teorii dr Mesmera. Leczenie polegało na tym, że ruch międzycząsteczkowy zdrowej ręki miał się udzielać ruchowi chorobliwemu cierpiącego organu. Gazeta Lekarska (1888) zamieściła cykl artykułów na ten temat, a w wiadomościach bieżących na jej łamach donoszono, że w Alei Jerozolimskiej 21 przyjmuje akuszer leczący choroby dzieci i płuc "magnetyzmem i hipnotyzmem." do góry   Woda mineralna   W połowie XIX wieku w zwalczaniu kaszlu i rozmaitych dolegliwości stosowano "wody mineralne". "Dla osób życzących pić wodę w Ogrodzie Saskim był apartament z siedmiu pokoi do najęcia z wozownią i stajnią." Tygodnik Ilustrowany z 1866 r. tak pisał o pijących wody w Marienbadzie: "pijący wody są mowni i dowcipni (...). Płci pięknej podczas picia wód nie lubią asystować, bo towarzystwo kobiet, nastręczając pewien przymus w rozmowie, czyni wody mniej skutecznymi". do góry   Sól filozoficzna   W "Gazecie Warszawskiej" z 13 sierpnia 1783 roku ukazała się reklama rzadkiej i prawdziwej złotej soli filozoficznej, która, m.in. "lekarstwem jest skutecznym dla dychawicznych, którzy ciężki oddech mają. Leczy kaszel i wolne sprawuje piersi. Co się tyczy katarów, fluksów i tak zwanych chorób modnych, te zaraz po powtórzonym zażyciu ustępują. Sól ta w zagęściałych humorach cyrkulację sprawuje, pędzi pot i urynę, spędza wszelką zgniliznę". do góry   Goniąc w piętkę   Refleksologia jest współczesną, jedną z wielu technik masażu, opartą na naukach Wschodu. W centrum jej zainteresowania są stopy. Specjaliści od refleksologii określili specyficzne pola na podeszwach stóp, odpowiadające poszczególnym narządom i częściom ciała. Pięta odpowiada dolnym partiom ciała, śródstopie - przewodowi pokarmowemu, brzusiec palucha - sercu i płucom. Odpowiedni masaż przynosi ulgę cierpiącym organom. Lekarze są jednak sceptycznie nastawieni do tej metody i nie każą nam zdejmować butów przy badaniu. do góry